Activatie, SUDS en VOCS

Activatie is een term die therapeuten vaak gebruiken en het zegt iets over wat een onderwerp waaraan je werkt met je doet. Als je ooit een black-out tijdens een lezing kreeg is dat iets waar je liever nooit meer aan denkt. Dat betekend dat je het onderdrukt en als het ware begraaft in je lichaam. Maar je begraaft het levend en het wil daarom graag ontsnappen. In dat specifieke lezing geval is het vaak de emotie 'schaamte' die je meedraagt. Het is een van de schadelijkste emoties omdat deze je in je wezen aantasten. 'Schaamte' zegt iets over wie je bent terwijl 'schuld' bijvoorbeeld iets zegt over wat je deed. Dat ligt meer buiten je. De eerste de beste trigger zal het aangrijpen om zich zichtbaar of voelbaar te maken. Dat gebeurd via lichaamssignalen en vaak is dat een slecht immuunsysteem dat allerlei klachten gaat geven. In de wereld van therapie heb je eigenlijk drie grote stromingen die elkaar in golven opvolgde. Eerst was er psychotherapie die vaak op zoek ging naar oorzaken in het verleden en het bespreekbaar maken daarvan. Later kwam de golf van de gedragstherapie die zich meer op het handelen van de mens in het heden richtte en hiervanuit in het hier en nu veranderingen teweeg probeerde te brengen. Een meer geïntegreerde aanpak van deze twee heet de cognitieve gedragstherapie en deze is zeer (zoniet te) populair geworden met wisselen resultaat. In deze therapien is taal en interpretatie heel belangrijk. Echter ze schiet tekort als het gaat om trauma in de pré verbale periode, of in de trauma's die niet als taal opgeslagen konden worden omdat er blokkades ontstonden. 

De derde en meest recente golf is zijn de somatische therapieën en deze gaan uit van het lichaamsgevoel. Er zijn inmiddels diverse interessante onderzoekers die zich daarop richten en de resultaten zijn veelbelovend. Het lichaam kan emoties vast houden die niet verbonden zijn met taal. Deze emoties kan je op een niet talige manier verwerken via Het lichaam.  EFT en hypnotherapie werden nooit direct ontwikkeld als somatische therapie maar bepaalde aspecten ervan kan je zeker zo uitleggen zeker bij EFT. EFT is energetische therapie die ervan uitgaat dat een emotie een energetische verstoring is in het lichaam. Uitgaande van de inmiddels bewezen theorie van Albert Einstein dat alles zowel materie als energie is, kan je het lichaam ook zo beschouwen. Als je met de lichaamsenergie werkt dan werk je ook met het materiële lichaam waar energetische herinneringen voor verstoringen zorgen. In hypnotherapie werk je met het onderbewuste en dat is verbonden met de subcortex, dat weer verbonden is met het lichaam. Binnen de hypnotherapie gebruikt men al lang het lichaamsgevoel als een ingang naar het onderbewuste. Er wordt nog steeds taal gebruikt maar dat is een specifieke manier van taal gebruiken, het zogenaamde hypnotisch taalgebruik dan veel ruimte geeft aan de ontwikkeling van lichaamsgevoel. Verder gebruiken hypnotherapeuten veel metaforen en symbolen die het lichaamsgevoel kunnen versterken. 

Lang is de vraag geweest of er zoiets als verdrongen herinneringen bestaan. Met meer kennis van het subcorticale brein en het autonome zenuwstelsel bestaat inmiddels een verklaring voor dit bijzondere fenomeen. In deze gebieden van het brein en het autonome zenuwstelsel heerst niet de taal maar gevoel. Als je je veilig voelt dan sla je herinneringen op in de vorm van taal en beelden en al het andere waar de zintuigen bij helpen; je brein kan hier een geheel van maken. Deze relaxte toestand is die van de ventrale nervus vagus staat, er is connectie met de omgeving en met anderen. Als je in de vlucht en vecht staat bent dan is je sympathische zenuwstelsel actief je bent gespannen actief en handelt daarnaar door te rennen of the vluchten er is geen connectie met anderen maar je bent aan het overleven. Ook daarvan kan je herinneringen opslaan. Als het gevaar geweken is keer je terug naar de ventrale staat en kan je weer sociaal en verbonden op je omgeving reageren. De dorsale nervus vagus staat is die van de bevriezing. Als vluchten en vechten niet kan en er is een grote dreiging dan voel je je verlamd van angst; je bevriest. Een bepaald gedeelte van het brein bevriest dan ook en de gebeurtenis kan niet verwerkt worden door het brein en ze kunnen niet opgeslagen worden in het geheugen. Je verliest de connectie met de omgeving en endorfine maken je gevoelloos. Je bent klaar om te sterven. Echter wij worden niet meer lamgelegd door roofdieren die ons daadwerkelijk verwoorden uiteindelijk. Bij ons bestaat het gevaar uit iets in onze omgeving, een oorlog die we overleven, de schaamte omdat we bevriezen tijdens een lezing als iedereen naar ons kijkt; echter het lichaam draagt de herinnering wel. Er kunnen vage flashbacks komen maar helemaal duidelijk waar dat aan vast zit weet je niet omdat er geen consistent verhaal in de herinnering zit, slechts flarden van geur, reuk en gehoor en deze kunnen het lichaam triggeren om of in de bevries of de vecht vlucht modus te gaan. Post Traumatisch Stress Syndroom is hiervan een goed voorbeeld. Soms kan een herinnering ergens door geactiveerd worden en dan krijg je de situaties dat iemand soms wel twintig jaar naar dato de mishandeling of het misbruik door familie geactiveerd krijgt en hiermee naar buiten komt. Een bekende trigger is de als kind misbruikte vrouw die in de herbeleving komt als haar eigen kinderen de leeftijd krijgen waarop zijzelf misbruikt is. Ze kan dan van het ene op het andere moment zwaar geactiveerd door het leven gaan. Een goede somatische therapeut kan dan veel voor haar betekenen. 

Dit soort trauma's kan je verwerken door somatische therapie waar gesproken verhalen er minder toe doen en waar de taal van het lichaam de dominante factor is. Als het lichaam spreekt door ongemak of een gevoelde emotie spreek je van activatie en wat activatie betreft staat de beleving van de client altijd voorop. De therapeut en cliënt volgen wat er in het lichaam gebeurd. Daar is moed voor nodig om dat toe te laten als je het niet gewend bent. 


SUDS

Een SUDschaal ziet er als volgt uit. 

Soms kan je zien aan een lichaam in hoeverre iemand geactiveerd is, maar omdat veel mensen heel goed aangeleerd hebben dit te onderdrukken (je mag ten slotte niet zwak lijken) is dit niet altijd te zien. Een belangrijke onderzoeker op dit gebied is Peter Levine. Hij vroeg zich af waarom dieren in het wild eigenlijk geen post traumatische stress ontwikkelen. Dieren gaan bij ernstig gevaar regelmatig in de bevries toestand. Echter nadat ze hieruit komen komt er een periode van trillen en dat trillen dat is eigenlijk het trauma of de stress uit je lichaam bevrijden. Met onze flinkheid sluiten we de stress in ons lichaam op. Een uurtje activiteit en trillen, huilen of schelden na een heftige situatie zou goed voor ons zijn. Bijzonder is dat huisdieren wel stresssyndromen ontwikkelen als ze bij mensen wonen. Als je hond angstig gaat trillen of blaffen gaan we dit trillen dempen door het beest af te leiden of te troosten. Dieren in het wild negeren het trillende dier tot het zich na een poosje uitschud en zich bij de kudde voegt. Ze geven de activatie de ruimte en nemen er de tijd voor. 
Om dat je bij mensen niet altijd aan de buitenkant kan zien waar ze zich op activatie niveau bevinden kan je ernaar vragen en daar gebruiken we een meet methode voor. Dat zijn de SUDS of de Subjective Units of Disstress. Dit betekend eigenlijk "hoeveel ongemak voel je of hoe geactiveerd voel je je omtrent een item of gedachte". Het is dus puur subjectief en het is goed om het eerste getal dat bij je boven komt noemt. Als je er teveel over gaat denken kom je in het redeneren, en dat is iets van het hoofd waardoor je uit het lichaam gaat. We willen in het lichaam blijven bij somatische therapie. Als iemand heel erg geactiveerd is; een 9 of 10 dan zie je dat en begin dan direct met EFT en benoem geen SUDS. Je hoeft dan ook niet meer specifiek het onderwerp uit de vragen. Klop naar een getal onder de vijf en dan kan je er voor kiezen om alsnog te vragen waar dit over ging of gewoon doorgaan tot je op nul zit. Bij somatische therapieën zijn de verhalen minder belangrijk. Je gebruikt ze wel om bijvoorbeeld iemand te activeren (we noemen dit bij brainspotting frontloading). Maar als de activatie er al is dan hoeft dit niet. Vaak is het voor de therapeut wel handig om iets van de achtergrond van een client te weten in het voorgesprek. Maar hierbij speelt altijd het gevaar van herbeleving.

VOC


De VOC is een andere meet methode. Het betekent validity of cognition en werd ontwikkeld door Francis Shapiro om te gebruiken bij EMDR. Het gaat hierbij om in hoeverre je iets als waarheid ervaart. Bij voorbeeld de vraag "ik ben het waard om een promotie te krijgen" hoe waar voelt dat op een schaal van 0 tot 7. Het kan helemaal waar voelen of helemaal onwaar of slecht gedeeltelijk waar. Dit waarheids of onwaarheidsgevoel daar kan je vervolgens mee werken in verschillende somatisch gerichte therapieën. 






Comments